Nhân kiếm hợp nhất: August 2021
Nhân kiếm hợp nhất: August 2021

Nhân kiếm hợp nhất: August 2021

Q2 2021 REVIEW

Số ca nhiễm bắt đầu xuất hiện trở lại trong tháng 4/2021. Ngày 28/4, không có ca nhiễm mới, nhưng ngày hôm sau, 29/4, có 6 ca nhiễm trên phạm vi cả nước. Ngày 30/4, có 7 ca nhiễm. Có những ý kiến e ngại rằng kì nghỉ lễ Quốc khánh và Quốc tế Lao động đông đúc sẽ dễ dẫn đến bệnh dịch bùng phát. Trong giai đoạn này, những câu chuyện tang thương về tình cảnh dịch bệnh bi đát tại Ấn Độ bắt đầu được hé lộ rộng rãi trên media quốc tế (WSJ, Bloomberg) – tôi không đọc báo chí trong nước nên không có cảm nhận được về độ phủ sóng của độc giả trong nước. Những câu chuyện đau lòng về thiếu bình oxy, về thiếu công suất lò thiêu tại quốc gia Nam Á này. (1) Câu chuyện tệ hại tại Ấn Độ còn kéo dài sang suốt tháng Năm, và tháng Sáu.

Thị trường cổ phiếu Việt Nam xuất hiện vài phiên bán tháo trong tháng Tư (ngày 22/4 mất 3.2%, và ngày 26/4 (tức là hai ngày giao dịch sau đó) mất 2.6%, khi mà VNIndex đã tăng khoảng 29% so với mức thấp 998 điểm trong tháng 1/2021. Tuy nhiên, thị trường ngay lập tức lấy lại số điểm đã mất, và bỏ qua những biến chuyển của tình hình dịch bệnh, VN-Index tiếp tục gia tăng lên những mức cao mới. Chỉ số chạm mức 1299 điểm vào ngày 24/5/2021, và vượt lên trên mức 1300 điểm một cách rất thoải mái vào ngày hôm sau, 25/5/2021. Khoảng một tháng sau, ngày 28/6/2021, VNIndex lại vượt lên trên mức 1400 điểm, đóng cửa tại 1405.8. Giai đoạn này các nhà đầu tư ôm chặt cổ phiếu, tận dụng hết hạn mức margin tại các công ty chứng khoán. Các công ty môi giới có mức margin căng cứng, và nếu có một người nhả margin ra, lập tức có người khác sử dụng ngay. Bạn không thể mua thêm cổ phiếu bằng margin vì hạn mức của cả công ty môi giới đã vựơt mức, nên không ai dám bán ra cổ phiếu vì sợ không mua lại được. Thị trường tăng trưởng nóng, ai cũng nghĩ một câu hỏi trong đầu: bao giờ nó rớt? Như một cái lò xo bị nén, câu hỏi chỉ là bao giờ bật tung ra.

Có một yếu tố khác giúp sức cho thị trường, làm thị trường không giảm được. Đó là sự cố kỹ thuật kẹt lệnh trên sàn HSX làm hệ thống gần như ngừng giao dịch. Quy mô xử lý giao dịch của hệ thống sàn HSX chỉ đảm bảo đáp ứng một lượng lệnh nhất định. Cùng với vấn đề về margin ít người dám bán cổ phiếu, hệ thống xử lý lệnh một cách đờ đẫn khiến nhiều nhà đầu tư càng ít có động lực để bán. Một cách nào đấy, hệ thống bị nghẽn đã bảo vệ thị trường. Có lúc, hệ thống được cải tổ bằng cách cấm không cho sửa lệnh, vốn dĩ đã tạo ra một cơn bán tháo vừa phải (-2.9%) trên thị trường vào ngày 8/6. Tuy nhiên, chịu áp lực từ dư luận, sàn HSX đã phải rút lại quy định cấm hủy sửa này.

Trong khi đó, số ca nhiễm của cùng các mốc điểm số nói trên của cả nước đang trở nên ngày càng lo ngại hơn. Ngày 25/5, khi Index vựơt lên trên 1300 điểm, cả nước có 444 ca nhiễm mới. Ngày 28/6/, khi Index vựơt 1400 điểm, cả nước có 389 ca nhiễm mới. Trước đó vài ngày, 25/6, cả nước ghi nhận kỉ lục nhiễm mới với 845 ca, trong đó riêng Sài Gòn có 724 ca. Mỗi ngày sau đó có từ 200-300 ca nhiễm mới trên cả nước. Chính phủ phản ứng chậm chạp sau các diễn biến dịch bệnh. Ngày 31/5, khi số ca nhiễm gia tăng mạnh và nhiều clusters không có thể truy vết đựơc, chính quyền HCMC ra quyết định giãn cách xã hội theo chỉ thị 15. Bất chấp việc áp dụng các biện pháp social distancing, số ca nhiễm tiếp tục tăng vọt, tương tự như mức tăng đều đặn của chỉ số VN-Index vậy. Số ca nhiễm tăng lên 700, 800, rồi 876 vào ngày 4/7. “Chỉ số Virus” chính thức vượt 1000 vào ngày 5/7 với mức 1089 ca nhiễm, rồi 1307 vào ngày 8/7, rồi lên 1616 ca vào ngày 9/7. Không thể trì hoãn được biện pháp mà lẽ ra phải áp dụng sớm hơn nhiều, HCMC phải nâng mức độ lockdown lên theo chỉ thị 16 vào ngày 9/7, ngày mà thành phố có 1229 ca, chiếm 76% số ca cả nước.

source: vnexpress.net, as of 21/8/2021.

Q2 2021 PORTFOLIO RETURNS

Trong Q2 2021, returns của danh mục của tôi (net of commission fees, margin interest and tax) tương đối tốt so với thị trường.

Tháng 4: +10.42% (vs VNIndex of 4.02%)
Tháng 5: +8.03% (vs VNIndex of 7.15%)
Tháng 6: +3.03% (vs VNIndex of 6.06%)

Trong Q2, tôi có thực hiện một số giao dich để điều chỉnh danh mục phù hợp với biến động của thị trường, dẫn đến phát sinh tổng chi phí hoa hồng, và thuế là 0.59% của NAV. Trong dài hạn, tôi muốn giảm mức chi phí này, nhưng chừng nào mà tôi cảm thấy việc trading ngắn hạn vẫn còn enhance được returns sau khi trừ thuế phí, tôi vẫn tiếp tục sử dụng các chiến lược giao dịch này. Trên thực tế, vào những thời điểm thị trường không phù hợp với việc investing (ví dụ như giá cổ phiếu không còn hấp dẫn), trading là điều duy nhất có thể làm được. Điều quan trọng trong giai đoạn như vậy là phải luôn luôn nhớ về mức định giá không hấp dẫn của thị trường để có thể hành động nhanh chóng.

Những nhà đầu tư không có kinh nghiệm thường không biết thị trường lúc nào là để đầu tư, và lúc nào là để trading. Do đó, họ thường trade nhiều (do đó thời gian nắm giữ giảm xuống) khi thị trường trong giai đoạn đầu tư, và khi định giá thị trường tăng lên (thường do giá cổ phiếu tăng) lại “đầu tư” khi lẽ ra chỉ nên trading. Tôi vừa nói “các nhà đầu tư không có kinh nghiệm”? Ngoài những nhà đầu tư cá nhân, những người này bao gồm cả các phân tích viên lơ mơ thuộc cả sellside lẫn buyside.


MARKET RECENTLY

Thị trường đã giảm trong các lần dịch bệnh trước đây, vào tháng 3/2020, tháng 7/2020, và tháng 1/2021. Trong các lần này, thị trường đều đi trước so với tiến triển kiểm soát dịch bệnh: VN-Index đều bật lại ngay sau đó, trước khi có dấu hiệu rõ ràng về số ca nhiễm giảm. Thị trường kì vọng vào việc chính phủ sẽ kiểm soát tốt bệnh dịch – và chính phủ đã ba lần làm được điều này. Trong suốt ba tháng 5-7/2021, thị trường tiếp tục tăng vì kì vọng vào điều này, cho đến khi số ca nhiễm mỗi ngày đến hơn 1000, và các nhà đầu tư không còn cảm thấy an tâm – cộng thêm với số tiền lời kha khá chưa được hiện thực hóa (unrealized) cùng khoản margin khổng lồ.

Hệ thống mới của sàn HSX do FPT sửa chữa đã đưa hệ thống giao dịch tương đối trơn tru, không còn bị nghẽn bắt đầu từ ngày 5/7/2021. Ngày 6/7/2021, thị trường bốc hơi 57 điểm, mất 4%. Không còn bị nghẽn, các nhà đầu tư thoải mái bán và giá rơi tự do, xuống chạm sàn. Các nhà đầu tư vẫn còn đang cãi nhau về chuyện điều gì đã làm thị trường rơi như vậy, và một số traders cho rằng hệ thống vẫn bị lỗi. Họ cho rằng lệnh bán, nhất là vào cuối buổi chiều, xuất hiện một cách đột ngột bất bình thường. Ngày 7/7, thị trường hồi lại được 34 điểm, khoảng một nửa số điểm đã mất hôm trước.

Liệu thị trường có một follow-through không? Nếu có một phiên tăng điểm nhắc lại, có thể bên bán sẽ phân vân hơn, còn bên mua có thể sẽ coi như vài phiên giảm trước chỉ là một cú pullback có chút giật mình. Nhưng không có gì xảy ra cả. Thị trường rơi thẳng cẳng các phiên tiếp theo, VN-Index mất xấp xỉ 200 điểm, tương đương 14% cho tới khi chạm mức thấp 1225 vào ngày 20/7/2021.

Ngày 5/7, khi thị trường còn giữ quanh mức 1400 điểm, tôi bắt đầu bán. Trong ngày hồi phục 7/7/2021 này, tôi tận dụng cơ hội giá hồi lên để bán rất nhiều. Bán TCB, PNJ, MWG, VND. Cũng may danh mục của tôi gồm những mã mạnh hơn thị trường nên giảm ít hơn, và hồi mạnh hơn khi thị trường bật lại. Ngày 8/7 tôi cũng bán. Ngày 9/7 tôi cũng bán nốt, cut vị thế xuống còn khoảng 30%, chỉ giữ lại danh mục đầu tư dài hạn, ít thanh khoản và giá không biến động nhiều, chủ yếu là WSB, SGN, DHA.

Ngày 9/7, VN-Index rớt 2%. Ngày hôm sau 10/7, sau khi Sài Gòn ra quyết định lockdown quyết liệt hơn, VN-Index rơi tiếp 51 điểm, mất 3.8%. Thị trường cứ tiếp tục giảm hoài, và ngày 19/7, tức 10 ngày sau khi chính thức lockdown quyết liệt theo chỉ thị 16, VN-Index rơi tiếp 56 điểm, tương đương 4.3%, về còn 1243 điểm. Chỉ số còn rớt tiếp 18 điểm trong ngày tiếp sau 20/7, trước khi hồi phục lại. Như vậy, từ mức cao nhất đạt được vào 1424 pts ngày 2/7, VN-Index mất 199 điểm còn 1225. Một lượng đáng kể tài sản của các nhà đầu tư bị bay sạch.


MY TRADING ACTIVITIES

Từ mức nắm giữ cổ phiếu chỉ khoảng 30%, tôi bắt đầu mua trở lại trong ngày 20/7, đúng đáy của thị trường. Tôi chọn một số mã có cơ bản không quá tệ, nhưng đã bị giảm mạnh như VCB, TCB, và một số mã khác như CTG, HAX, PNJ. Tôi mua tiếp VND vào ngày 21/7, thêm TCB và CTG vào ngày 23/7, ngày mà thị trường giảm điểm. Tôi tránh mua vào ngày 22/7, khi thị trường tăng điểm. Tôi mua tiếp vào ngày 26/7 các mã TCB, và BSR, khi ấy thị trường vẫn còn đang yếu.

Nguyên tắc cơ bản của việc đánh chứng khoán là mua khi thị trường đã giảm quá nhiều. Sau này nhìn lại, việc tôi mua đựơc trúng đáy của thị trường trong bối cảnh dịch bệnh vẫn rất phức tạp. Số ca nhiễm tăng hơn trước rất nhiều. Ngày 20/7, “chỉ số Virus Index” tăng lên 4789 ca, và đến ngày 26/7, chỉ số này tăng lên 7859 ca. Chỉ số này cứ tiếp tục tăng dần đều trong các ngày sau, và tôi cứ tiếp tục add đều đặn vào danh mục. Kể từ ngày 26/7, thị trường có 9 phiên tăng điểm liên tục.

Tôi bắt đầu thu đựơc lợi nhuận đáng kể. Cuối cùng kết thúc tháng 7, VN-Index mất 6.99%, trong khi đó, tôi có lợi nhuận 6.53%. Tất cả là nhờ tôi đã bán ra quanh vùng đỉnh 1350-1400, và mua lại quanh vùng đáy 1225-1270 điểm.

Nếu bạn chờ mọi thứ rõ ràng, ví dụ như chờ số ca nhiễm thực sự giảm hẳn, trước khi mua vào, hành động của bạn quá trễ. Trên thực tế, việc giao dịch trên thị trường đòi hỏi một thứ tâm lý, và một sự tập trung khác hẳn với common sense thông thường. Nó có một thứ gì đó rất đặc biệt. Kể cả khi tôi mắc những sai lầm, những sai lầm này từ những nguyên nhân khác, chứ một nguyên tắc tựu trung lại là thị trường chạy theo những lý lẽ của riêng nó. Chẳng hạn, nếu theo logic thông thường, bạn có thể nào mua khi số ca nhiễm còn đang tăng vọt như vậy không? Tình hình rõ ràng là đang xấu đi. Bạn cũng không thể nói rằng vì thị trường forecast rằng với các biện pháp mạnh, bệnh dịch sẽ sớm được kiểm soát, và do đó thị trường sẽ bật lại: rõ ràng khi chính phủ ra quyết định lockdown thành phố Sài Gòn vào ngày 9/7/2021, VN-Index vẫn còn giảm thêm 120 điểm nữa cơ mà. Ở đây có một cái gì đó mong manh và tinh tế hơn: thị trường phải giảm đủ sâu rồi, nó mới bắt đầu tin, và chiết khấu vào giá khả năng kiểm soát tình hình của chính phủ. Từ đó, giá mới có cơ hội bật trở lại.

Tôi cảm nhận rất rõ ràng điều ấy, tôi hiểu VN-Index rất rõ. Vì tôi là một trader.


MARKET VIEW

Thị trường hồi phục lại từ mức khoảng 1225 điểm lên mức đỉnh xấp xỉ 1380 điểm có vẻ dựa trên một giả định là tình hình sẽ trở lại kiểm soát được, trên thực tế không có gì cho thấy điều này diễn ra như vậy. Ngày 17/8/2021, khi thị trường đạt mức đỉnh 1380 điểm, số ca nhiễm là khoảng 9000 ca, vẫn cao hơn đáng kể so với trong tháng 7. Điều thứ hai quan trọng hơn, việc mất kiểm soát dịch bệnh và do đó phải lockdown quá dài đã dẫn đến những tổn hại nặng nề hơn về kinh tế. Các doanh nghiệp, những hộ kinh doanh cá thể, hay những người lao động bị bào mòn về mặt tài chính. Điều này dẫn tới việc yếu tố nền tảng của hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp cần phải được đánh giá lại, theo chiều hướng thấp đi. Thị trường có vẻ đã đi quá đà trong quá trình hồi phục, khi tình hình càng ngày càng tệ hại và chưa nhìn thấy ánh sáng cuối hầm ở đâu cả. Đất nước này kém cỏi trong năng lực quản lý, khả năng điều hành, mà cơ bản là do khả năng làm details và xây dựng process là nil. ZERO. Trước đây, tăng trưởng GDP Việt Nam dự kiến khoảng 6.5%-6.8%. World Bank trong báo cáo tháng Tám hạ dự báo, cho rằng đất nước này có thể tăng khoảng 4.8%. Nhiều người thậm chí cho rằng con số 4.8% này là viển vông, với tình hình lockdown hiện tại.

Thị trường đã đánh giá quá mức khả năng kiểm soát của chính phủ Việt Nam, trong khi đó thực tế cho thấy tình hình tiếp tục ngày càng báo động: Virus Index tăng lên khoảng 13,400 vào 21/8. Trong bối cảnh này, tôi lại bán bớt cổ phiếu. Từ mức leverage khoảng 130%-140%, tôi hạ tỷ trọng xuống khoảng 95%. Tôi cứ bán tiếp những ngày 19-20/8, cho đến còn tỷ trọng chỉ khoảng 40% cổ phiếu.

Nhưng đến đây, tôi mắc phải một sai lầm.

Tôi nghe nói VND có thể sẽ phải thay đổi kế hoạch lợi nhuận – thực ra là sẽ điều chỉnh lên do hết Q2 2021, lợi nhuận của công ty này đã hơn gấp đôi kết quả năm 2020. Việc thay đổi kết quả này là đương nhiên thôi, cả thị trường đều biết lợi nhuận tốt của VND vì số Q2 đã ra. Chỉ bằng common sense, ai cũng biết trong thời kì dịch bệnh, dân tình chả đi đâu được, chả có việc gì làm. Lãi suất tiết kiệm thì rớt về còn 4-5% (lãi suất tiết kiệm TCB trên app của tôi tại thời điểm này đang offer mức lãi suất 5.2%/năm cho kì hạn 12 tháng). Do đó, nhiều người đổ tiền vào cổ phiếu. Thanh khoản lên đến VND 20Tn-30Tn một phiên như này thì chỉ béo tiền phí hoa hồng và tiền margin – a boon for a large market share broker like VND.

Tôi đã mua và giữ VND từ trước, có lời đâu đó 15-20% trước khi chốt lời khoảng hai phần ba vị thế trong đợt này. Mặc dù tôi cho rằng rủi ro thị trường đã tăng cao như nó ở trên, giữ cổ phiếu chứng khoán cũng có lý lẽ riêng của nó. Nhất là việc thị trường thường có xu hướng phản ứng tích cực với những tin vớ vẩn như điều chỉnh tăng lợi nhuận – ai cũng biết lợi nhuận tốt trong năm 2021 cho brokers như VND. Nhưng ai mà biết được, thị trường cổ phiếu ở đất nước này không efficient cho lắm. Do đó, tôi mua lại cổ phiếu VND dù đã chốt lời ở giá 52.7-52.8 trước đó. Tôi mua lại quanh 52.7-53.1, và còn mua về 52.1, tức là quanh giá tôi đã bán.

Thật ngớ ngẩn. Nếu tôi biết rằng công ty đã ra thông báo chốt ngày 31/8 để hỏi ý kiến cổ đông (về vụ điều chỉnh lợi nhuận) từ ngày 17/7, (có nghĩa rằng thị trường đã có thời gian để phản ánh vụ chốt quyền này vào giá) tôi đã không ngớ ngẩn mua vào như vậy. Lại còn thêm một quỹ ACCESS S.A., SICAV-SIF – ASIA TOP PICKS đăng ký bán 3.325.000 cổ phiếu nữa. Do quỹ này bán mạnh, ngay vào đúng ngày tôi mua lại (mà tôi chả biết quái gì về việc họ đăng kí bán vào ngày tôi định mua). Giá VND giảm về mức thấp đến 48.3 trong phiên, sau khi tôi mua ở quanh 52.x. Đúng là ngớ ngẩn. Để xem cái sai lầm này turn out ra như thế nào. Đây đúng là một lỗi vội vàng không thể tha thứ được.


PERFORMANCE

Hiện tại, trong hai tháng đầu tiên của Q3 2021, lợi suất của vốn đầu tư tương đối khích lệ.

Tháng 7: + 6.53% (vs VNI of -6.99%)
Tháng 8: + 7.69% (vs VNI of +1.64%)
Tính tổng cộng, ytd return hiện tại của tôi là +70.5%.

Kết thúc tháng 8, về phương diện asset allocation, tôi giữ 75.6% cổ phiếu (và 24.4% tiền mặt.) Đây là tỷ trọng cổ phiếu thấp nhất kể từ tháng 1/2021.

Fubon redemption of$60Mn, foreigners sold an amount of $243Mn on HSX in week 8/16-8/20.

(1): https://www.wsj.com/articles/indias-covid-surge-is-most-ferocious-yet-spreading-like-wildfire-11619388584


Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *